Po śmierci bliskiej osoby często pojawia się pytanie, jak formalnie potwierdzić nabycie spadku. Można to zrobić na dwa sposoby: uzyskać stwierdzenie nabycia spadku w sądzie albo sporządzić u notariusza akt poświadczenia dziedziczenia.
Oba dokumenty służą przede wszystkim potwierdzeniu, kto jest spadkobiercą oraz jaki udział w spadku mu przysługuje. Wybór odpowiedniej drogi zależy jednak od okoliczności konkretnej sprawy.
Na czym polega stwierdzenie nabycia spadku?
Stwierdzenie nabycia spadku następuje w postępowaniu przed sądem. W wydanym postanowieniu sąd wskazuje, kto dziedziczy po zmarłym oraz w jakich udziałach.
W toku sprawy sąd ustala krąg spadkobierców oraz bada, czy dziedziczenie następuje na podstawie ustawy czy testamentu. Pod uwagę brane są m.in. pozostawione przez spadkodawcę testamenty, oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku oraz umowy o zrzeczenie się dziedziczenia.
Postępowanie sądowe może być konieczne zwłaszcza wtedy, gdy pomiędzy potencjalnymi spadkobiercami istnieje spór, pojawiają się wątpliwości dotyczące testamentu albo nie można skontaktować się z jedną z osób, która może należeć do kręgu spadkobierców.
Brak aktywnego udziału danej osoby w postępowaniu nie oznacza, że sąd może ją pominąć. Jeżeli z ustaleń wynika, że jest spadkobiercą, powinna zostać uwzględniona w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku.
Co to jest akt poświadczenia dziedziczenia?
Akt poświadczenia dziedziczenia jest dokumentem sporządzanym przez notariusza, który również potwierdza, kto nabył spadek i w jakiej części.
W wielu nieskomplikowanych sprawach jest to rozwiązanie szybsze niż postępowanie przed sądem. Notariusz może sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia zarówno w przypadku dziedziczenia ustawowego, jak i – co do zasady – dziedziczenia na podstawie testamentu.
Droga notarialna sprawdza się przede wszystkim wtedy, gdy sytuacja spadkowa jest jasna, znane są osoby, które mogą dziedziczyć, oraz nie ma sporu dotyczącego tego, kto jest spadkobiercą i jakie udziały mu przysługują.
Jeżeli pojawiają się wątpliwości dotyczące osoby spadkobiercy, testamentu lub innych okoliczności mających wpływ na dziedziczenie, konieczne może okazać się przeprowadzenie postępowania przed sądem.
Sąd czy notariusz – co wybrać?
Odpowiedź na pytanie „stwierdzenie nabycia spadku czy akt poświadczenia dziedziczenia?” zależy przede wszystkim od stopnia skomplikowania sprawy.
Jeżeli sytuacja rodzinna jest jasna, nie ma konfliktu pomiędzy spadkobiercami i możliwe jest ustalenie wszystkich osób uprawnionych do spadku, warto rozważyć akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza.
Jeżeli natomiast istnieje spór dotyczący dziedziczenia, ważności testamentu, kręgu spadkobierców albo z jedną z zainteresowanych osób nie ma kontaktu, właściwą drogą może być sądowe stwierdzenie nabycia spadku.
Czy stwierdzenie nabycia spadku oznacza podział majątku?
Nie. Stwierdzenie nabycia spadku nie jest tym samym co dział spadku.
W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku sąd ustala przede wszystkim, kto dziedziczy i w jakim udziale. Nie oznacza to jeszcze przyznania konkretnego mieszkania, domu, samochodu czy innych składników majątku poszczególnym osobom.
Jeżeli spadkobierców jest kilku i chcą oni podzielić odziedziczony majątek, kolejnym krokiem może być dział spadku. Dopiero w jego ramach można ustalić, komu przypadną poszczególne składniki majątku oraz czy pomiędzy spadkobiercami powinny nastąpić spłaty lub dopłaty.
Kto dziedziczy, jeśli nie ma innych spadkobierców?
Jeżeli spadkodawca nie pozostawił osób powołanych do dziedziczenia w pierwszej kolejności, przepisy określają dalszy krąg spadkobierców ustawowych.
W określonych sytuacjach ostatnim spadkobiercą ustawowym może być gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli miejsca tego nie można ustalić albo znajdowało się ono za granicą – Skarb Państwa.
Potrzebujesz pomocy w sprawie spadkowej?
Jeżeli nie wiesz, czy w Twojej sytuacji lepszym rozwiązaniem będzie stwierdzenie nabycia spadku w sądzie czy akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza, zapraszam na konsultację.
Przeanalizuję sytuację rodzinną, dokumenty oraz ewentualny testament i pomogę ustalić, jakie działania należy podjąć, aby potwierdzić prawa do spadku. Jeżeli sprawa wymaga postępowania sądowego, pomogę również w jego przygotowaniu i przeprowadzeniu.